UNIT G5: Prins Maurits, Plakkaat tegen de conspirateurs (1623)

 

 

Text Box:

 

 

 

 

Inleiding tot de tekst

 

In Unit 5 lezen we een fragment uit een Plakkaat van Prins Maurits uit 1623. Ook in Unit 2 van deze module hebben we een stukje uit een plakkaat of ordonnantie gelezen.  

Dit Plakkaat werd uitgevaardigd tegen de samenzweerders die Prins Maurits om het leven wilden brengen. Een aantal extremistische Remonstranten die niet konden aanvaarden dat in het conflict tussen libertijnen en Calvinisten de laatstgenoemden, met de hulp van Maurits, de overwinning behaald hadden, hadden het plan opgevat om de Prins te vermoorden. Maar ze werden verraden en het plan mislukte. Maurits doet hier een oproep aan allen die informatie zouden hebben over de gevluchte samenzweerders zodat deze konden worden ingerekend. In het fragment dat we hier lezen wordt over de beloning gesproken die aan mogelijke informanten zal worden toegekend. Je herinnert je nog wel uit de inleiding van Unit G3 dat Henricus Slatius aan deze samenzwering had deelgenomen en ervoor onthoofd werd. Op regel 11 van de openingspagina die je hiernaast vindt, wordt zijn naam vermeld.

Vanaf deze Unit lezen we de fragmenten in volledig oorspronkelijke versie; met andere woorden ook de spelling is nu die van de originele tekst. We raden je dan ook aan hier (link) eerst een korte inleiding te lezen op de spelling van 16de en 17de–eeuws Nederlands.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

Titelpagina van de Plakkaat tegen de conspirateurs (1623).

Deze afbeelding werd met toestemming ontleend aan Ursicula op http://www.let.leidenuniv.nl/Dutch/Renaissance/Facsimiles/PlaccaetConspirateurs1623/index.htm.

 

 

 

Tekstfragment

 

Ende opdat men dese persoonen te beter soude mogen ontdecken ende in versekeringe komen, so sullen de aanbrengers van desen werden vereert met de somme van drie hondert gulden. Ende daerenboven so sy mede schuldich zijn, genietense impuniteyt ende pardon van hare misdaet. Onder belofte datmen dese personen ofte namen niet en sal ontdecken.

 

 

De tekst werd ontleend aan:

Ursicula op http://www.let.leidenuniv.nl/Dutch/Renaissance/Facsimiles/PlaccaetConspirateurs1623/index.htm.

 

 

Taak 1: Lezen en ontleden

 

Neem de volgende zinnen over en lees ze aandachtig. Onderlijn alle hoofdzinnen in het blauw.

 

  1. Ende opdat men dese persoonen te beter soude mogen ontdecken ende in versekeringe komen, so sullen de aanbrengers van desen werden vereert met de somme van drie hondert gulden.
  2. Ende daerenboven so sy mede schuldich zijn, genietense impuniteyt ende pardon van hare misdaet.
  3. Onder belofte datmen dese personen ofte namen niet en sal ontdecken.

    

Klik hier om je antwoord te vergelijken.

 

 

Taak 2: Woorden moderniseren

 

In Taak 2 moet je voor een reeks van acht woorden uit de tekst de hedendaagse vorm geven. Al deze woorden bestaan nog in het hedendaagse Nederlands, je hoeft enkel de spelling te moderniseren. Je mag voor deze oefening een woordenboek gebruiken. Klik hier voor de oefening.

 

 

Taak 3: Betekenissen zoeken

 

Zoek voor zes woorden uit de tekst de juiste hedendaagse betekenis. Van de eerste vier woorden, die vandaag nog gebruikt worden, moet je eerst voor jezelf de spelling moderniseren voor je ze kan opzoeken in het online woordenboek Van Dale Hedendaags Nederlands (behalve natuurlijk voor woorden die vandaag nog op dezelfde manier gespeld worden). Kies enkel synoniemen en definities die in de context van het fragment passen. Geef een definitie/synoniem voor de stam, niet voor de vorm van het woord die je in de tekst aantreft. De laatste twee woorden vind je niet in een hedendaags woordenboek terug of worden vandaag anders gebruikt. Probeer hun betekenis af te leiden uit de context van het fragment. Je antwoord moet je selecteren uit de drie mogelijke oplossingen die gegeven worden. Door hier te klikken, kom je bij de oefening.

 

 

Taak 4: Grammatica en syntaxis

 

Beantwoord de volgende vragen. Je moet in deze oefening ook een aantal oude woordvormen moderniseren.

 

Zin 1:

  1. Wat is de persoonsvorm van de bijzin?
  2. Welk voorzetselvoorwerp vind je in de hoofdzin?
  3. Wat is de hedendaagse vorm van het woord werden?

 

Zin 2:

  1. Wat is het onderwerp van de hoofdzin?
  2. Welk type bijzin (b.v. bijzin van tijd) leidt het voegwoord so in?
  3. Welk voornaamwoord zouden wij vandaag in de plaats van hare gebruiken?

 

Zin 3:

  1. Wat is de persoonsvorm van de bijzin?
  2. Welke ontkenning wordt gebruikt?

 

Ben je klaar? Kijk dan hier je antwoorden na.

 

 

Taak 5: Vertaling

 

Maak een duidelijke en vloeiende Engelse vertaling van de tekst. Van zodra je klaar bent, kan je hier je vertaling nakijken.

 

 

Taak 6: Woordenschat

 

We vragen je de woorden die je nog niet kent (of niet hebt opgezocht) uit het lijstje hieronder voor jezelf op te zoeken in een verklarend of vertalend woordenboek. Tenslotte willen we hier nog vermelden dat je in het door ons samengestelde Glossarium 16de en 17de-eeuws Nederlands alle woorden uit de teksten kan terugvinden die nu niet langer gebruikt worden of die vandaag een andere betekenis hebben. Ook dialectwoorden zijn in het Glossarium opgenomen.

 

Zin 1:

·         ontdekken

 

Zin 2:

·         schuldig

·         de misdaad

 

 

Klik hier voor Unit G6. Klik hier om terug te keren naar de home page.