UNIT G8: Isaac Commelin, Begin ende Voortgangh vande Nederlantsche Geoctroyeerde Compagnie (1646)

 

 

 

Inleiding tot de tekst

 

In Unit 8 lezen we een fragment uit het werk Begin ende Voortgangh vande Nederlantsche Geoctroyeerde Compagnie (Begin en voortgang van de Nederlandse Geoctroieerde Compagnie) van de Nederlandse historieschrijver Isaac Commelin. Commelin (1598-1676) was een van de meest productieve verzamelaars en bewerkers van reisverhalen van zijn tijd. Hij begon rond 1640 oude en nieuwe reisverhalen bijeen te brengen die voornamelijk over reizen naar Oost-Indië gingen. Een selectie daarvan bracht hij, chronologisch geordend en voorzien van enige uitleg, op de markt. De Amsterdamse boekverkoper Johannes Janssonius gaf de ruim twintig verhalen uit in de tweedelige bundel Begin ende Voortgangh vande Nederlantsche Geoctroyeerde Compagnie - de geschiedenis van de VOC, dus. De bundel verscheen in 1645 en werd in 1646 herdrukt. Het stukje dat we hier lezen, is een beschrijving van het eiland Borneo.

Vanaf deze Unit lezen we de fragmenten in facsimile versie. Als je weinig vertrouwd bent met zestiende en zeventiende-eeuwse lettertypes, raden we je aan hier (webstek in het Engels) eerst iets meer te lezen.

 

 

 

Tekstfragment

 

 

Het fragment werd ontleend aan:

Commelin, Isaac, Begin ende Voortgangh van de Vereenighde Neederlantsche Geoctroyeerde Oost-Indische Compagnie (Amsterdam: 1646).

 

 

Taak 1: Lezen

 

Lees de bovenstaande tekst aandachtig.

 

 

Taak 2: Transcriptie

 

We vragen je de eerste drie zinnen (tot landewaert in) en de laatste zin van de tekst (die begint met Sy) te transcriberen. Je hoeft niets aan de originele tekst te wijzigen. Klik hier om je antwoord te vergelijken.

 

 

Taak 3: Woorden moderniseren

 

In Taak 3 moet je voor zeven woorden uit de tekst de hedendaagse vorm geven. Al deze woorden bestaan nog in het hedendaagse Nederlands, je hoeft enkel de spelling te moderniseren. Klik hier voor de oefening.

 

 

Taak 4: Betekenissen zoeken

 

Zoek voor elf woorden uit de tekst de juiste hedendaagse betekenis. Van de eerste zes woorden (die vandaag nog gebruikt worden) moet je eerst voor jezelf de spelling moderniseren voor je ze kan opzoeken in het online woordenboek Van Dale Hedendaags Nederlands. Kies enkel synoniemen en definities die in de context van het fragment passen. Geef een definitie/synoniem voor de stam, niet voor de vorm van het woord die je in de tekst aantreft. De laatste vijf woorden of woordcombinaties vind je niet in een hedendaags woordenboek terug of worden vandaag anders gebruikt. Probeer hun betekenis af te leiden uit de context van het fragment. Je antwoord moet je selecteren uit de drie mogelijke oplossingen die gegeven worden. Door hier te klikken, kom je bij de oefening.

 

 

Taak 5: Woordvormen moderniseren

 

In taak 4 moet je een aantal oude woordvormen uit de tekst moderniseren (door ze, bijvoorbeeld, te splitsen). Het gaat hier niet om het simpelweg moderniseren van de spelling; kijk goed naar de context waarin deze woordvormen gebruikt worden. Klik hier voor deze oefening.

 

 

Taak 6: Tekstbegrip

 

Beantwoord de volgende vragen over de inhoud van de tekst. Je antwoorden (in originele spelling) moet je uit de tekst halen.

 

  1. Waar ligt de hoofdstad van Borneo (zie regel 3)?
  2. Wat hebben zelfs simpele boeren en vissers altijd bij zich (zie regel 8)?
  3. Wat vind je aan het uiteinde van de speren van de mannen (zie regel 10)?
  4. Waar bewaren de mannen hun pijlen (zie regel 11)?
  5. Van welk geloof zijn de inwoners (zie regel 15)?
  6. Wat eten ze daarom niet (zie regel 16)?

 

Kijk hier je antwoorden na.

 

 

Taak 7: Vertaling naar het hedendaagse Nederlands

 

Zet de tweede zin van de tekst naar het hedendaagse Nederlands om. Je vertaling hoeft niet identiek te zijn aan de voorbeeldvertaling, zolang de betekenis van je tekst maar dezelfde is. Van zodra je klaar bent, kan je hier je vertaling nakijken.

 

 

Taak 8: Vertaling naar het Engels

 

Maak een duidelijke en vloeiende Engelse vertaling van de eerste negen regels (tot visscher) van de tekst. Tip: al waer ’t maer (regel 9) = al ware het maar (of ook: ook al is het maar). Van zodra je klaar bent, kan je hier je vertaling nakijken.

 

 

Taak 9: Woordenschat

 

We vragen je de woorden die je nog niet kent (of niet hebt opgezocht) uit het lijstje hieronder voor jezelf op te zoeken in een verklarend of vertalend woordenboek. Tenslotte willen we hier nog vermelden dat je in het door ons samengestelde Glossarium 16de en 17de-eeuws Nederlands alle woorden uit de teksten kan terugvinden die nu niet langer gebruikt worden of die vandaag een andere betekenis hebben. Ook dialectwoorden zijn in het Glossarium opgenomen.

 

Zin 1:

·         varen

 

Zin 4:

·         het geweer

 

Zin 5:

·         de boog

·         kwetsen

 

Zin 6:

·         het varken

 

 

Klik hier voor Unit G9. Klik hier om terug te keren naar de home page.