UNIT G9: Justus Lipsius, Sent-brief (1598)

 

 

 

Inleiding tot de tekst

 

In de voorlaatste Unit van deze module bestuderen we een fragment uit een Sent-brief (Zendbrief) van Justus Lipsius. In deze (uit het Latijn vertaalde) brief aan ‘een seer groot heer’ geeft Lipsius antwoord op de vraag of de koning van Spanje best de oorlog met Frankrijk, Engeland en Nederland voortzet of vrede sluit.

De bekende humanist Justus Lipsius (1547-1606) die eerst doceerde in het Lutheraanse Jena en in het Calvinistische Leiden, verzette zich uiteindelijk tegen het geweld van de Tachtigjarige Oorlog. Hij beweerde dat hij het voortduren van de tirannie verkoos boven oorlog en opstand. Zo eindigde hij als docent in Leuven aan de Katholieke, Spaanse kant, waar hij door Filips II in 1595 beloond werd met de functie van officiële geschiedschrijver.

Lipsius verafschuwde geweld en het is daarom ook niet verwonderlijk dat hij in deze brief Aartshertog Albrecht, die na de dood van Filips II regeerde over de Zuidelijke Nederlanden, aanmaant een gematigd beleid te voeren en vrede na te streven. In het fragment dat we hier lezen zet hij uiteen waarom de Spanjaarden best een verbond aangaan met de Engelse koningin (Elizabeth I). We concentreren ons op de laatste veertien regels van de onderstaande pagina.

 

 

 

Tekstfragment

 

 

De tekst werd ontleend aan:

Ursicula op http://www.let.leidenuniv.nl/Dutch/Renaissance/Facsimiles/LipsiusOorlog1598/index.htm.

 

 

Taak 1: Lezen

 

Lees de laatste veertien regels aandachtig (regel 1 begint met Met dese eene wil ick).

 

 

Taak 2: Transcriptie

 

We vragen je de eerste zin van het fragment (Met dese eene) te transcriberen. Je hoeft niets aan de originele tekst te wijzigen. Klik hier om je antwoord te vergelijken.

 

 

Taak 3: Woorden moderniseren

 

In Taak 3 moet je voor zes woorden uit de tekst de hedendaagse vorm geven. Al deze woorden bestaan nog in het hedendaagse Nederlands, je hoeft enkel de spelling te moderniseren. Klik hier voor de oefening.

 

 

Taak 4: Betekenissen zoeken

 

Zoek voor tien woorden uit de tekst de juiste hedendaagse betekenis. Van de eerste vijf woorden (die vandaag nog gebruikt worden) moet je eerst voor jezelf de spelling moderniseren voor je ze kan opzoeken in het online woordenboek Van Dale Hedendaags Nederlands. Kies enkel synoniemen en definities die in de context van het fragment passen. Geef een definitie/synoniem voor de stam, niet voor de vorm van het woord die je in de tekst aantreft. De laatste vijf woorden of woordcombinaties vind je niet in een hedendaags woordenboek terug of worden vandaag anders gebruikt. Probeer hun betekenis af te leiden uit de context van het fragment. Je antwoord moet je selecteren uit de drie mogelijke oplossingen die gegeven worden. Door hier te klikken, kom je bij de oefening.

 

 

Taak 5: Grammatica en syntaxis

 

Beantwoord de volgende vragen. Je moet in deze oefening ook een aantal oude woordvormen moderniseren.

 

Zin 1:

  1. Zoek het onderwerp van de hoofdzin.
  2. Naar welk woord/woorden verwijst welcke terug?
  3. Hoe zouden wij vandaag de woorden des lants uitdrukken?

 

Zin 2:

  1. Wat is de persoonsvorm van de hoofdzin?
  2. Welk woord leidt de betrekkelijke bijzin in?
  3. Zoek alle infinitieven.
  4. Splits de volgende twee woorden op correcte wijze: isser en alsmen.
  5. Wat betekent het ‘slangetje’ (~) boven de a van het woord wat?

 

Zin 5:

  1. Wat is de persoonsvorm?
  2. Hoe zouden wij vandaag de woorden der Spaengiaerden uitdrukken?

 

Ben je klaar? Kijk dan hier je antwoorden na.

 

 

Taak 6: Tekstbegrip

 

Beantwoord de volgende vragen over de inhoud van de tekst. Je antwoorden (in originele spelling) moet je uit de tekst halen.

 

  1. Wat zijn volgens Lipsius de twee steden die Elizabeth I in onderpand heeft (zie regel 4)?
  2. Om welke reden meent Lipsius dat Elizabeth de vrede niet zal verwerpen (zie regels 5-8)?
  3. Waarom houdt Elizabeth niet op met oorlog voeren (zie regel 10)?
  4. Wie heeft er ontzag voor de Spaanse macht en voorspoed (zie regels 13-14)?

 

Kijk hier je antwoorden na.

 

 

Taak 7: Vertaling

 

Maak een duidelijke en vloeiende Engelse vertaling van de laatste drie zinnen (vanaf Dat zy) van de tekst. Tip: doch (regel 11) = toch. Van zodra je klaar bent, kan je hier je vertaling nakijken.

 

 

Taak 8: Woordenschat

 

We vragen je de woorden die je nog niet kent (of niet hebt opgezocht) uit het lijstje hieronder voor jezelf op te zoeken in een verklarend of vertalend woordenboek. Tenslotte willen we hier nog vermelden dat je in het door ons samengestelde Glossarium 16de en 17de-eeuws Nederlands alle woorden uit de teksten kan terugvinden die nu niet langer gebruikt worden of die vandaag een andere betekenis hebben. Ook dialectwoorden zijn in het Glossarium opgenomen.

 

Zin 1:

·         de twijfel

·         de ingang

 

Zin 2:

·         achten

·         breed

·         ruim

 

Zin 3:

·         de haat

 

Zin 5:

·         het ontzag

 

 

Klik hier voor Unit G10. Klik hier om terug te keren naar de home page.